33 kilometre. Dünyanın kaderini değiştirebilecek mesafe bu kadar. Hürmüz Boğazı’nın en dar noktası 33 kilometre; gemi trafiğine açık şerit ise yalnızca 3’er kilometre.
33 kilometre. Dünyanın kaderini değiştirebilecek mesafe bu kadar. Hürmüz Boğazı’nın en dar noktası 33 kilometre; gemi trafiğine açık şerit ise yalnızca 3’er kilometre. Ve işte tam bu noktadan, küresel petrol ticaretinin yaklaşık yüzde yirmisi akıyor — ya da akıyordu.
28 Şubat 2026’da ABD ve İsrail’in İran’a yönelik ortak askeri saldırılarıyla başlayan ve İran’ın Yüce Lideri Ali Hamaney’in hayatını kaybettiği bu operasyonun ardından dünya yeni bir gerçekle yüzleşmek zorunda kaldı:
Modern savaşlar artık cephelerde değil, boğazlarda kazanılıyor.
Hürmüz Boğazı, son kırk yılda birçok kez jeopolitik gerilimin odağında yer aldı. İran-Irak Savaşı’nın “Tanker Savaşı”ndan bugüne tehditler hep vardı, ama boğaz hiç kapanmadı. Ta ki bu sefer kadar.
3 Mart 2026 itibarıyla gelen raporlar, Hürmüz Boğazı’nın fiilen trafiğe kapandığını doğruluyor. İran Devrim Muhafızları, boğazın kapatıldığını ve geçmeye çalışan her geminin hedef alınacağını duyurdu. Bölgedeki yoğun elektronik sinyal bozucu faaliyetler ve güvenlik riskleri nedeniyle 700’den fazla tanker bekleyişe geçti.
Peki bu ne anlama geliyor?
Rakamları hatırlayalım: Küresel petrol tüketiminin yaklaşık yüzde yirmisi, yani günde 20 milyon varile yakın petrol bu boğazdan geçiyor. Katar’ın sıvılaştırılmış doğalgaz ihracatının neredeyse tamamı da yine bu boğazdan gerçekleşiyor. Kuveyt’in, Bahreyn’in, Katar’ın alternatif deniz rotası yok. Irak ihracatının büyük çoğunluğu Basra’dan deniz yoluyla yapılıyor ve bu yol Hürmüz’den geçiyor.
İşte tam burada savaşın iç yüzü gün yüzüne çıkıyor.
Bu çatışmayı yalnızca İran ile ABD-İsrail arasındaki bir güç mücadelesi olarak okumak, resmin yarısını görmek demektir. İran Devrim Muhafızları’nın açıklamaları, özellikle “İsrail-Amerikan ittifakı”nı ve bu ittifakı destekleyen ülkelere ait limanlara giden ya da bu limanlardan gelen gemileri hedef alıyor.
Yani boğaz artık sadece Ortadoğu’nun değil; Asya’nın, Avrupa’nın, kısacası dünyanın boğazı haline gelmiş durumda.
Enerji piyasaları uzmanları, boğazın tamamen kapatılmasının İran için de ağır ekonomik sonuçlar doğuracağını hatırlatıyor. İran’ın petrol ihracatının büyük kısmı da aynı güzergahtan geçiyor. Bu nedenle tam kapanmanın “son çare” olarak değerlendirildiği belirtiliyor.
Ama “son çare” devreye girdiğinde, geri dönüş de o kadar kolay olmuyor.
Türkiye açısından tablo da iç açıcı değil. Basra Körfezi’nde yüzlerce gemi beklerken, Türkiye bölgedeki Türk bayraklı gemiler için Güvenlik Seviyesi’ni 3’e yükseltti. Türk sahipli 16 gemi güvenli rota arayışı içinde.
Türkiye’nin enerji ithalat güzergâhı, ticaret akışı ve bölgeye ihracat kapısı; hepsi bu 33 kilometrelik boğaza bağlı.
Soğuk Savaş döneminde nükleer başlıklar nasıl caydırıcı bir koz idiyse, Hürmüz Boğazı da İran için benzer bir işlev görüyor. Farkı şu: Nükleer silah kullanıldığında dünya bir anda yok olur; boğaz kapatıldığında ise dünya yavaş yavaş nefessiz kalır.
Petrol fiyatları, enflasyon, tedarik zincirleri, enerji açığı… Hepsi zincirleme şekilde devreye girer.
Savaşlar artık ön cephede kazanılmıyor. Kazanıldığı yer, dünyanın can damarlarının geçtiği o 33 kilometrelik dar su yolu.
Hürmüz’ü kim kontrol ederse, küresel ekonominin nabzını o tutar.
Ve bu gerçekle yüzleşmeden, Ortadoğu’da akan kanı anlamlandırmak mümkün değildir.
Semra SARAL
Ortadoğu da Su ve Petrol ü elinde tutan hep sawaşlara yön vermiştir.