Peki, Türkiye Nasıl Ayağa Kalkar?
DESAM Yönetim Kurulu Başkanı Gürkan Avcı, AKP’nin 23 yıllık mirasının kültürde yozlaşma, eğitimde cehalet, gençlikte ise umutsuzluk getirdiğini belirterek, çözümün; kültürde özgürlük, eğitimde bilim, gençlikte fırsat eşitliğinin sağlanmasından geçtiğini vurguladı. Avcı, ülkenin bütünlüğü ve milletin dirliği için bu adımların “bila kaydü şart” atılması gerektiğini ifade etti. DESAM uzmanlarının hazırladığı kapsamlı raporla birlikte, bir çöküşün anatomisini ve çözüm yollarını kamuoyuyla paylaştı.
Bir Çöküşün Anatomisi: Kültür, Eğitim ve Gençlik
Türkiye son 23 yılda siyasi istikrar uğruna en büyük bedeli kültür, eğitim ve gençlik politikalarında ödedi. AKP iktidarı, başlangıçta “reform” vaatleriyle çıktığı yolda; ideolojik saplantılar, liyakatsizlik ve bilim dışı popülizm nedeniyle ülkeyi derin bir çöküşe sürükledi.
- Eğitim sistemi, PISA ve TIMSS gibi uluslararası sıralamalarda diplerde.
- Kültürel politikalar, ötekileştirici ve çarpıtıcı bir yaklaşımla yozlaştı.
- Gençlik, işsizlik ve umutsuzluk içinde bir “kayıp kuşak” haline geldi.
Medeniyet Krizi ve Kültürel Erozyon
AKP döneminde:
- Osmanlı’nın hoşgörüsü dar ideolojik kalıplara hapsedildi.
- Cumhuriyet’in bilimsel vizyonu yerine dogmatik eğitim modelleri getirildi.
- 90’ların umut dolu gençliği yerine, umutsuz, apolitik ve geleceksiz bir kuşak yaratıldı.
Dünya yapay zekâyla, uzay araştırmalarıyla, kuantum devrimiyle ilerlerken; Türkiye “dindar nesil” hedefiyle 21. yüzyılın gerisine itildi.
Eğitimde İflas: Neden ve Nasıl?
- Eğitim sistemine siyasi sadakat yerleştirildi; liyakat göz ardı edildi.
- Pedagojik değil, ideolojik temellerle hazırlanan sistem, çocukları sınav stresine ve mutsuzluğa mahkûm etti.
- Öğretmen atamalarında %38’i sınavsız gerçekleşti; öğretmenlerin sadece %12’si düzenli hizmet içi eğitim aldı.
- 4+4+4 sistemiyle 1 milyon çocuk işçiliğe itildi, fırsat eşitsizliği derinleşti.
Çare: Eğitimde çağın ruhunu yakalayan, yapay zekâ destekli, bireyselleştirilmiş ve ezbersiz bir sistemdir.
Fatih Projesi gibi israf projeleri yerine STEM, dijital okuryazarlık, yaratıcı düşünme gibi alanlara yatırım yapılmalıdır.
İmam Hatipler Değil, Teknoloji Liseleri Gerekli
5.000’e ulaşan İmam Hatip Ortaokulu ve Lisesi’nin büyük kısmı;
- Matematik,
- Fen ve Teknoloji,
- Yazılım-Kodlama,
- Tarım ve Hayvancılık liselerine dönüştürülmelidir.
Eğitimde dijital çağın gereklerine uygun, sorgulayan, yenilikçi bir müfredat hayata geçirilmelidir.
Kültürde Yozlaşma ve Tarihin Çarpıtılması
- Kültür siyasallaştırıldı, ideolojik araç haline getirildi.
- Sanat ve kültür; hoşgörü, çoğulculuk ve üretkenlik yerine sansürle anılır hale geldi.
- Türkiye, 2023 Kültürel Miras Koruma Endeksi’nde sıraya, ifade özgürlüğü endeksinde Venezuela’nın gerisine düştü.
Çare:
- Sanatçılar ve aydınlar için özgür bir ortam sağlanmalı.
- Her vatandaşa yılda 1500 TL kültür kredisi
- NFT müzeleri kurulmalı, kültürel miras blockchain ile korunmalı.
- “Bağımsız Sanat ve Miras Otoritesi” kurularak Bakanlıktan bağımsız kararlar alınmalı.
Gençlik: Umutsuz, İşsiz, Göç Yolunda
- Gerçek genç işsizlik oranı %45’e yaklaştı.
- Gençlerin %85’i yurtdışında yaşamak istiyor.
- 2023’te 150.000 genç Türkiye’den ayrıldı.
- Gençlerin %78’i hayatları boyunca ev sahibi olamayacaklarına inanıyor.
Çare:
- Z Kuşağı Bakanlığı kurulmalı.
- Her ilde veto yetkili Gençlik Meclisleri oluşturulmalı.
- Ulusal Temel Gelir Denemesi başlatılmalı (örnek: Eskişehir’de 18-30 yaş arası gençlere 3.000 TL).
- Gençlere yönelik “Mars’a Hazırlanan Gençlik Programı”, “Dijital Meclis”, “Girişimcilik Vizesi” gibi yenilikçi uygulamalar devreye alınmalıdır.
Yeniden İnşa Mümkün!
Türkiye’yi tekrar ayağa kaldırmak için:
✅ Eğitim bütçesi GSYİH’nin %6’sına çıkarılmalı.
✅ Öğretmen yetiştirme sistemi baştan yapılandırılmalı.
✅ Üniversiteler özerkleştirilmeli, rektörler hocalar ve öğrencilerce seçilmeli.
✅ “Yapay Zekâ ve Etik”, “Finansal Okuryazarlık” gibi dersler zorunlu olmalı.
✅ Hologram öğretmenli okullar, metaverse kampüsleri kurulmalı.
✅ Torpilsiz, liyakat temelli kamusal istihdam sistemine geçilmeli.
✅ Gençlere özel girişim destekleri sağlanmalı, beyin göçü yerine tersine beyin göçü teşvik edilmeli.
SONUÇ: Türkiye’nin Kayıp Çeyrek Yüzyılı
Türkiye’nin kültür, eğitim ve gençlik alanında yaşadığı sistematik çöküş artık görmezden gelinemez.
DESAM’ın bu kapsamlı raporu, yalnızca bir teşhis değil, aynı zamanda bir yeniden doğuş reçetesidir.
Başta AKP olmak üzere tüm siyasi partilere çağrımızdır:
Bu raporu ciddiye almayanlar, tarihin çöplüğünde yerini alacaktır.
Gençlere, sadece sandığa değil; sokağa, laboratuvara, girişim ofislerine, dijital meclislere koşma çağrısı yapıyoruz!
Dünyanın herhangi bir yerinde yaşayan Türk diasporasına sesleniyoruz:
Türkiye’yi demokrasi, bilim ve gençlik ile yeniden inşa etmek için;
Muasır medeniyet seviyesinin üzerine çıkarmak için birlik, dayanışma ve eylem zamanıdır!
