SOLMEDYA – Ekonomi yönetimi, haftanın son işlem gününde peş peşe açıkladığı makroihtiyati düzenlemelerle piyasalara Haziran 2023 öncesini hatırlatan bir tablo sundu. Önce Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) kararları yayımlandı, ardından tepkiler üzerine ikinci bir gerekçe açıklaması geldi.
BDDK, kredi kartı limitleri, bireysel krediler, kredili mevduat hesapları (KMH) ve konut kredilerine ilişkin kapsamlı değişiklikler duyurdu. TCMB ise yabancı para krediler ve KMH büyümesine yönelik sınırları daha da sıkılaştırdı.
Düzenlemelerin en tartışmalı başlığı, toplam kredi kartı limiti 400 bin TL’nin üzerinde olan kart sahiplerine yönelik “limit azaltımı” oldu. Buna göre, kullanılmayan kart limitleri bankalarca kısmen düşürülecek. Toplam kart limiti 400 bin–750 bin TL arasında olanlarda kullanılmayan limitler yüzde 50, 750 bin TL’nin üzerinde olanlarda ise yüzde 80 oranında azaltılacak. Bu işlemlerin 15 Şubat’a kadar tamamlanması öngörülürken, tüm kart limitlerinin 1 Ocak 2027’ye kadar gelirle uyumlu hale getirilmesi hedeflendi.
BDDK, söz konusu adımın yasadışı bahisle mücadele, dolandırıcılık risklerinin azaltılması ve finansal istikrar gerekçesiyle alındığını savundu. Ancak piyasalarda bu gerekçeler ikna edici bulunmadı. Uzmanlar, kredi kartının ilave bir satın alma gücü yaratmadığını, yalnızca gelirin öne çekilmesini sağladığını vurgulayarak özellikle sağlık ve eğitim gibi “acil” ve yüksek tutarlı harcamalar için kart limitlerinin hayati önem taşıdığına dikkat çekti.
Limitlerin 15 Şubat’a kadar belirlenecek olması, bu süre içinde kart kullanıcılarının limitlerini doldurmak için harcamalarını artırabileceği endişesini de beraberinde getirdi. Bu durumun, dezenflasyon hedefleriyle çelişebileceği yorumları yapıldı.
Tepkiler üzerine BDDK ikinci bir açıklama yayımlayarak kararların Hazine ve Maliye Bakanlığı ile TCMB koordinasyonunda alındığını duyurdu. Açıklamada, düzenlemelerin tüketicinin korunması, alt gelir gruplarının desteklenmesi ve uluslararası standartlara uyum amacı taşıdığı vurgulandı. Kurum ayrıca kredi kartı kullanıcılarının yüzde 75’inin bu düzenlemeden etkilenmeyeceğini, 400 bin TL ve altı limite sahip kartlarda herhangi bir kesinti yapılmayacağını belirtti.
Öte yandan ilk konut alımına yönelik kredi değer oranlarında da değişikliğe gidildi. Birinci el–ikinci el ayrımı kaldırılırken, 2010 sonrası inşa edilen ve en az C enerji sınıfına sahip konutlar avantajlı kredi oranı kapsamına alındı. Bu adımın, enerji verimli ve görece depreme dayanıklı konutların alımını teşvik etmeyi amaçladığı ifade edildi.
TCMB cephesinde ise yabancı para krediler için büyüme sınırı yüzde 1’den yüzde 0,5’e düşürüldü. Kredili mevduat hesaplarında ise yüzde 2’lik büyüme sınırı getirildi. Uzmanlar, yüksek enflasyon ortamında faiz indirim alanının daraldığını, bu nedenle kredi ve döviz kanalı üzerinden sıkılaşmanın sürdürüldüğünü belirtiyor.
Gece yarısı açıklanan bu paket, ekonomi yönetiminin “sıkı para ve kredi politikası” çizgisinde geri adım atmayacağını gösterirken, özellikle kredi kartı düzenlemeleri önümüzdeki günlerde tartışılmaya devam edecek gibi görünüyor.
