Türkiye’de yerel yönetimlerin halkla ilişkisi, yalnızca hizmet üretimiyle değil, bu hizmetlerin hangi kaynaklarla ve nasıl yürütüldüğüyle de ölçülür. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 41. maddesi, bu açıklığı bir zorunluluk haline getirir. Belediyeler, tüm faaliyetlerini, performanslarını ve mali tablolarını kamuoyuna sunmakla yükümlüdür.
Peki Pendik Belediyesi, 2024 yılı için bu yükümlülüğü ne ölçüde yerine getirdi?
Faaliyet Raporu: Söylemde Güçlü, Veride Zayıf mı?
Pendik Belediyesi, 2024 yılı faaliyet raporunu Nisan 2025’te Meclis oturumlarında sundu. Belediye Başkanı Ahmet Cin, altyapıdan eğitime, sosyal yardımlardan kültür-sanata kadar birçok başlıkta yapılanları anlattı. Raporda 6 yılda 16 milyar TL yatırım, 2.8 milyar TL sosyal destek ödemesi, 188 yeni yol projesi, 25 okul, 10 kütüphane gibi rakamlar yer aldı.
Ancak faaliyet raporunun kamuoyuna açık veriyle desteklenip desteklenmediği hâlâ tartışmalı.
Eksik Olanlar
- Bilanço ve Mizan Tabloları: Kamuya açık değil
- Belediye Şirketleri: Borç/alacak durumu belirsiz
- Performans Verileri: Sayısal analizler eksik
- Açık Veri Platformu: Halkın erişimi sınırlı
Bu eksiklikler, 5018 sayılı Kanun’un açık hükümlerine aykırıdır. Şeffaflık sadece sunumla değil, verilerle sağlanır.
Grafiklerle Durum Analizi
2024 Gelir-Gider Dağılımı (Tahmini)
Belediye Şirketleri Borç/Alacak Tablosu (Örnekleme)
[Grafik 2: Borç/Alacak Bar Grafiği buraya yerleştirilecek]
Performans Göstergeleri (Hizmet Alanı Bazlı)
Katılımın Yükselişi: Halkın İradesi Görünür Olmalı
Pendik Belediyesi’nin son beş yılda düzenlediği halk toplantıları, çalıştaylar ve gönüllü programlara katılım oranları dikkat çekici biçimde arttı. Bu artış, halkın yerel yönetime ilgisinin ve müdahil olma isteğinin yükseldiğini gösteriyor. Aşağıdaki grafik, bu dönüşümün görsel bir özeti:
Katılımın Yükselişi Bar Grafiği buraya yerleştirilecek]
Bu tablo, halkın sadece hizmet alan değil, karar süreçlerine katılan bir özneye dönüştüğünü gösteriyor. Ancak bu katılımın karşılığı, belediyenin hesap verebilirliğiyle ölçülmelidir. Halk katılıyorsa, belediye de açık veriyle yanıt vermelidir.
Sonuç: Denetim Hakkı Halkındır
Pendik Belediyesi’nin faaliyet raporu, güçlü bir hizmet söylemi sunuyor olabilir. Ancak bu söylem, veriye dayalı şeffaflıkla desteklenmediği sürece şekilcilikten öteye geçemez. 5018 sayılı Kanun’un 41. maddesi, sadece bir tavsiye değil, bir yükümlülüktür.
Belediyeler, halkın vergileriyle yürütülen faaliyetleri halkın denetimine açmak zorundadır. Bu denetim, sadece meclis üyeleriyle değil, halkın doğrudan erişebileceği açık veri platformlarıyla sağlanmalıdır.
Çağrımız Net:
- Pendik Belediyesi, 2024 bilanço ve mizanını kamuoyuna sunmalıdır
- Belediye şirketlerinin borç/alacak durumu açıklanmalıdır
- Performans verileri sayısal olarak paylaşılmalıdır
- Solmedya gibi platformlar, bu verileri analiz ederek halkın denetim hakkını güçlendirmelidir
- Katılım verileri, faaliyet raporlarının ayrılmaz bir parçası haline getirilmelidir
