SOLMEDYA – CHP Niğde Milletvekili ve TBMM Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonu Üyesi Ömer Fethi Gürer, Türkiye’de manda varlığındaki dramatik düşüşe dikkat çekerek, iklim değişikliği ve kuraklığın hayvancılığı tehdit ettiğini söyledi. Gürer, “1960 yılında 1 milyon 600 bin olan manda sayısı, bugün Tarım ve Orman Bakanlığı verilerine göre 170 bine kadar geriledi” dedi.
“Manda Su Olmadan Yaşayamaz”
Mandanın iklim değişikliğinden en çok etkilenen hayvan türlerinden biri olduğuna dikkat çeken Gürer, şunları söyledi:
“Manda su olmadan yaşayabilen bir hayvan değildir. Mutlaka bir su birikintisine ihtiyaç duyar. 30 derecenin üzerindeki sıcaklıklarda yaşamını sürdürmesi zorlaşıyor, -5 derecede ise hayatta kalması problemli. İklim değişikliği mandanın neslini ciddi biçimde tehdit ediyor.”
“Eskinin Vazgeçilmezi, Bugünün Hobi Hayvanı”
Gürer, manda yoğurdu ve kaymağının eşsiz lezzetler sunduğunu hatırlatarak, manda yetiştiriciliğinin artık ekonomik bir kazanç sağlamadığını belirtti:
“Bir dönem eti, sütü, derisi ve yük taşıma kapasitesiyle vazgeçilmez olan manda, bugün çoğu ilde neredeyse yok denecek kadar az. Niğde’de hiç manda kalmadı. Ereğli’de bir çiftlikte gördüğümüz mandaların sahibi bile hayvanları hobi amaçlı beslediğini, damızlık için Kayseri ve Urfa’dan getirdiğini söyledi.”
“Manda Yoğurdu Sofralardan Eksiliyor”
Manda sayısındaki hızlı düşüşün sofralara da yansıdığını vurgulayan Gürer, şunları kaydetti:
“Manda yoğurdu ve manda kaymağı protein oranı yüksek, sağlık açısından faydalı, eşsiz lezzetlerdi. Ancak manda artık birçok çocuğun sadece resimlerde gördüğü bir hayvana dönüştü. Yaşam alanları daralıyor, popülasyon hızla azalıyor. Önlem alınmazsa manda, iklim değişikliğinin yok ettiği ilk hayvan türlerinden biri olabilir.”
“Belki de En Uyarıcı Tablo Mandada”
Gürer, mandaların durumunun, iklim değişikliğinin Türkiye’deki en çarpıcı göstergelerinden biri olduğunu belirterek şöyle devam etti:
“Belki de iklim değişikliğinde en uyarıcı tabloyu mandada görüyoruz. Su kaynakları kuruyor, göller ve dereler çekiliyor, yeraltı suları 200 metre derinliklere kadar düştü. Orta Anadolu’da tuzlanma arttı, sulak alanlar yok oluyor. Göçmen kuşlar bile artık su bulmakta zorlanıyor. Kuraklık dörtnala geliyor.”
“Modern Sulama Şart, Gıda Krizi Kapıda”
Kuraklık tehlikesine karşı acil önlem alınması gerektiğini vurgulayan Gürer, iktidarı uyardı:
“Kuraklık yalnızca hayvancılığı değil, tarımı da vuruyor. Susuzluk Orta Anadolu’da büyük bir tehdit. Acilen vahşi (salma) sulamadan modern sistemlere —damlama, yağmurlama ve kapalı sistem sulamaya— geçiş yapılmalı. Eğer 2026 yatırımlarında suya özel bir plan ayrılmazsa gidiş iyi değil; gıda krizi kapıda, çölleşme riski hızla artıyor.”
