Ankara – Yargıtay 3. Dairesi, Cumhuriyet tarihinin en tartışmalı mülkiyet davalarından birinde kritik bir karara imza attı.
Mimarlar Odası Ankara Şubesi’nin açtığı dava sonucunda, Atatürk Orman Çiftliği (AOÇ) arazisinin bir bölümünün ABD Büyükelçiliği’ne satışına ilişkin yerel mahkeme kararı bozuldu. Dosya yeniden incelenmek üzere Ankara’daki mahkemeye gönderildi.
Karar, Atatürk’ün şartlı bağışına ve vasiyetine doğrudan atıfta bulunmasıyla, Cumhuriyet mirası açısından bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor.
AOÇ: Cumhuriyet’in Toprağı, Milletin Emaneti
Atatürk Orman Çiftliği, Mustafa Kemal Atatürk’ün 1925’te kendi şahsi mal varlığından satın aldığı topraklarda kuruldu. Atatürk, 1937’de çiftliği, içindeki tüm tesislerle birlikte Türk milletine bağışladı.
Bağış belgesinde ve vasiyetinde şu şart açıkça yer alıyordu:
“Bu topraklar, tarımsal üretim, halkın yararı, bilimsel araştırmalar ve toplumsal hizmetler dışında başka hiçbir amaçla kullanılamaz.”
Bugün AOÇ yalnızca bir arazi değil; Cumhuriyet’in simgesi, halkın ortak mirası ve Atatürk’ün manevi vasiyetinin somut ifadesi.
Tartışmalı Satışın Hikâyesi: 1983’ten Bugüne
AOÇ arazisinin ABD Büyükelçiliği’ne satışı, 40 yıla yayılan karmaşık bir sürecin sonucu. İşte adım adım yaşananlar:
- 1983 – Meclis kararıyla AOÇ’nin bir bölümü çiftlik sınırlarından çıkarıldı.
- 1987 – Arazi, Gazi Üniversitesi’ne “tıp fakültesi yapılması” amacıyla tahsis edildi.
- 2007 – Gazi Üniversitesi, inşaat başlamadan arazinin kullanım hakkını TOKİ’ye devretti.
- 2014 – TOKİ, 88 milyon dolar karşılığında araziyi ABD’ye sattı.
- 2015 – Mimarlar Odası Ankara Şubesi, satışın hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle dava açtı.
- 2019 – Ankara 4. İdare Mahkemesi, “yürütmeyi durdurma” kararı verdi.
- 2020 – Karara rağmen ABD Büyükelçiliği binasının inşaatı devam etti.
- Ağustos 2022 – Yeni ABD Büyükelçiliği binası resmen açıldı.
- 2025 – Yargıtay, satış kararını bozarak dosyayı yeniden mahkemeye gönderdi.
Mimarlar Odası’nın Uzun Hukuk Mücadelesi
Mimarlar Odası Ankara Şubesi, sürecin başından itibaren bu satışa karşı çıktı:
- Projeye onay verilmedi → Büyükelçilik binasının mimari projeleri, Atatürk’ün vasiyetine aykırı olduğu gerekçesiyle onaylanmadı.
- Müelliflik belgesi reddedildi → Proje müelliflerine belge düzenlenmedi.
- Yürütmeyi durdurma kararı → 2019’da Ankara 4. İdare Mahkemesi, Atatürk’ün şartlı bağışını esas alarak inşaatı durdurdu.
- Karara rağmen inşaat sürdü → Karar uygulanmadı, büyükelçilik binası tamamlandı.
Eski Mimarlar Odası Ankara Şube Başkanı Tezcan Karakuş Candan, Yargıtay kararını sosyal medyada şöyle değerlendirdi:
“Bu karar, AOÇ’ye sahip çıkan herkesin zaferidir. Atatürk’ün vasiyetini çiğnetmeyeceğiz.”
Yargıtay’ın Kararının Hukuki ve Siyasi Önemi
Yargıtay’ın verdiği bu karar, sadece bir mülkiyet meselesi değil; aynı zamanda Atatürk’ün vasiyeti ve Cumhuriyet mirasıyla ilgili bir emsal niteliğinde.
- Atatürk’ün bağış şartlarına aykırı tüm işlemler hukuken tartışmaya açılabilir.
- ABD Büyükelçiliği’nin bulunduğu arazinin hukuki statüsü yeniden belirlenecek.
- TOKİ, Gazi Üniversitesi ve ilgili kamu kurumlarının sorumluluğu gündeme gelebilir.
Bu karar, önümüzdeki dönemde siyasi tartışmaları da sertleştirecek. AOÇ topraklarının yabancı bir ülkeye satılması, egemenlik tartışmalarını yeniden alevlendirecek.
Diplomatik Boyut ve Kamuoyunun Tepkisi
ABD Büyükelçiliği’nin Türkiye’nin başkentinde, üstelik Atatürk’ün bağışladığı topraklar üzerinde yükselmesi, uzun süredir tepki çekiyor.
- Ulusal egemenlik: “Cumhuriyet toprağı yabancıya satılamaz.”
- Kent hakkı: AOÇ’nin asli işlevi dışında kullanılması şehircilik ilkelerine aykırı.
- Atatürk’ün vasiyeti: Hukuken bağlayıcı bir mirasın yok sayılması, toplumsal hafızada derin bir yara açtı.
Mimarlar Odası, meslek örgütleri ve yurttaş hareketleri, bu kararı “tarihi bir kazanım” olarak değerlendiriyor.
6. Zaman Çizelgesi: AOÇ – ABD Büyükelçiliği Süreci
| Yıl | Gelişme |
| 1925 | Atatürk, AOÇ’yi satın aldı. |
| 1937 | AOÇ’yi şartlı bağışla Türk milletine devretti. |
| 1983 | AOÇ’nin bir bölümü sınır dışına çıkarıldı. |
| 1987 | Arazi Gazi Üniversitesi’ne tahsis edildi. |
| 2007 | TOKİ devraldı. |
| 2014 | ABD’ye 88 milyon dolara satış gerçekleşti. |
| 2019 | Yürütmeyi durdurma kararı verildi. |
| 2022 | ABD Büyükelçiliği binası tamamlandı. |
| 2025 | Yargıtay kararı bozdu, dava yeniden görülecek. |
Sonuç: Cumhuriyet’in Mirası İçin Tarihi Dönemeç
Yargıtay’ın kararı, sadece bir dava değil; Cumhuriyet değerlerinin, kamu yararının ve ulusal egemenliğin savunusu açısından bir kırılma noktasıdır.
Bu karar, önümüzdeki dönemde:
- Atatürk’ün vasiyetinin hukuki gücünü yeniden gündeme taşıyacak,
- AOÇ toprakları üzerinde yeni bir mücadele başlatacak,
- Cumhuriyet mirasına sahip çıkmak isteyen tüm yurttaşları bir araya getirecek.
