SOLMEDYA – 10 Kasım 1938’de saat 09.05’te hayata gözlerini yuman Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün ölümü, Türkiye’de derin bir yasa neden oldu. Türk milleti, Ata’sına son görevini büyük bir hüzün ve saygıyla yerine getirdi. Atatürk’ün naaşı, 1938’den 1953’e uzanan süreçte Dolmabahçe Sarayı’ndan Anıtkabir’e uzanan anlamlı bir yolculuğun ardından ebedi istirahatgâhına kavuştu.
Dolmabahçe’de Son Veda
10 Kasım 1938 sabahı, saat dokuzu beş geçe Gazi Mustafa Kemal Atatürk hayata veda etti. Ülke genelinde büyük bir yas ilan edilirken, Türk milleti Ata’sına son kez veda edebilmek için Dolmabahçe Sarayı’nın önünde uzun kuyruklar oluşturdu.
Atatürk’ün naaşı, GATA’dan Prof. Dr. Lütfi Aksu tarafından tahnit edilerek (mumyalama işlemi uygulanarak), çinko kaplı maun bir tabut içine yerleştirildi. Alman mimar Bruno Taut tarafından tasarlanan katafalk üzerine konulan tabutun iki yanında, Kemalizmin altı okunu simgeleyen meşaleler yer aldı.
İstanbul’dan Ankara’ya Uzanan Saygı Yolu
19 Kasım 1938’de düzenlenen cenaze töreninde Atatürk’ün naaşı top arabasıyla Gülhane Parkı’na götürüldü. Buradan Yavuz Zırhlısı ile İzmit’e, ardından trenle Ankara’ya taşındı.
20 Kasım’da Ankara’ya ulaşan cenaze, TBMM önünde kurulan katafalka kondu ve halkın ziyaretine açıldı.
21 Kasım 1938’de yabancı devlet temsilcilerinin de katıldığı törenle naaş, Etnografya Müzesi’ndeki geçici kabrine yerleştirildi. Burada dört ay boyunca katafalkta kaldı ve 31 Mart 1939’da defnedildi.
Anıtkabir Yolculuğu
Anıtkabir’in yapımına 9 Ekim 1944’te başlandı, inşaat 1 Eylül 1953’te tamamlandı.
Atatürk’ün naaşı, ölümünün 15. yıldönümü olan 10 Kasım 1953’te, Etnografya Müzesi’nden alınarak büyük bir törenle Anıtkabir’e taşındı.
Nakil hazırlıkları, Bayındırlık Bakanlığı öncülüğünde kurulan bir komisyon tarafından yürütüldü.
6 Kasım 1953’te geçici kabir açıldı. 15 yıl önce yapılan tahnit işlemi sayesinde naaşın bozulmadığı görüldü. Eski Türk bayrağı, Kız Teknik Öğretmen Okulu öğrencileri tarafından atlas kumaş üzerine simlerle işlenmiş yeni bir bayrakla değiştirildi.
Harbiyelilerin Omuzlarında Ebediyete
10 Kasım 1953 sabahı, saat 09.05’te saygı duruşuyla başlayan törene Cumhurbaşkanı Celal Bayar, Başbakan Adnan Menderes, İsmet İnönü, TBMM Başkanı Şükrü Saracoğlu ve Makbule Atadan katıldı.
Atatürk’ün tabutu, 1953 mezunu Harbiyeliler tarafından çekilen top arabasına yerleştirildi.
Naaş, Selanik’ten Kore’ye, Süleyman Şah Türbesi’nden Kıbrıs’a kadar 105 yerden getirilen vatan toprağıyla buluşturularak ebedi istirahatgâhına indirildi.
Anıtkabir’in Kalbinde Sonsuz Bir Sessizlik
Atatürk’ün naaşı, Anıtkabir’in “Mozole” kısmının altında yer alan sekizgen mezar odasında istirahat ediyor.
Kırmızı mermerden sandukanın çevresi, vatan topraklarını simgeleyen pirinç vazolarla çevrili.
Odanın penceresinden, Ankara Kalesi’nde dalgalanan Türk bayrağı görünüyor.
Bugün, her 10 Kasım’da milyonlarca yurttaş, o bayrağın gölgesinde Ata’sını saygı ve minnetle anıyor.
