Burhanettin Yılmaz
– Müftüoğlu’ndan Kürkçü’ye, Öcalan’dan Yeni Sol’a: Bir Mirasın Siyasi Kullanım Haritası
Mahir Çayan tartışması yeniden açıldı. Ama bu kez mesele yalnızca bir kitap, bir söyleşi ya da birkaç polemik yazısı değil. Asıl mesele şu:
Mahir Çayan bugün neden yeniden “gündeme sokuluyor” ve kim, hangi siyasal ihtiyaçla konuşuyor?
Çünkü ortada iki farklı hat var.
Birincisi, Mahir’i “kimseye ait olmayan bir devrimci miras” olarak savunan ve bugünün siyasetine malzeme edilmesine itiraz eden yaklaşım.
İkincisi ise, Mahir’i tarihsel bağlamından çıkarıp bugünkü politik hatlara eklemlemeye çalışan yeni okuma biçimi.
Bu iki çizgi artık açık bir şekilde karşı karşıya.
Müftüoğlu’nun Geç Kalmış Çıkışı: Hesaplaşma Mı, Konum Alma Mı?
Oğuzhan Müftüoğlu’nun son çıkışı, bu tartışmanın fitilini ateşleyen başlıklardan biri oldu.
Ancak burada ciddi bir sorun var:
Eğer ortada gerçek bir tarihsel hesaplaşma varsa, bu neden 50 yıl sonra ve tam da yeni bir kitap yayımlanmışken gündeme geliyor?
Bu soru havada duruyor.
Daha da önemlisi, Müftüoğlu’nun dili, bir teorik tartışmadan çok, kişisel ve tarih yazımı üzerinden kurulan bir üstünlük iddiası içeriyor. Bu da tartışmayı derinleştirmek yerine daraltıyor.
Açık söylemek gerekirse:
Bu çıkış, bir “hakikat arayışı”ndan çok, tarihsel pozisyon yeniden üretme çabası izlenimi veriyor.
Kürkçü Ve “Süreklilik” İddiası: Siyasi Hat Mı, Geriye Doğru Kurgu Mu?
Ertuğrul Kürkçü’nün ve kitapta temsil edilen yaklaşımın çizdiği çerçeve ise başka bir tartışmayı açıyor.
Bu hatta göre Mahir Çayan’ın etkisi, yalnızca Türkiye solu ile sınırlı değil; Kürt hareketinin şekillenmesinde de dolaylı bir rol oynuyor.
Hatta Abdullah Öcalan’ın Mahir’e referansları üzerinden bir “düşünsel süreklilik” kuruluyor.
Ama burada kritik bir problem var:
Bu süreklilik ne kadar tarihsel, ne kadar politik olarak sonradan kurulmuş bir anlatı?
Çünkü Mahir’in çizgisi ile bugün gelinen siyasal hat arasında, sadece zaman değil, ciddi bir stratejik ve ideolojik kırılma bulunuyor.
Bu kırılma tartışılmadan kurulan her “süreklilik” iddiası, ister istemez şu soruyu doğurur:
Bu bir analiz mi, yoksa meşruiyet üretme çabası mı?
Emir Ali Türkmen Ve “Yeni Okuma”: Gerçek Tartışma Mı, Yumuşatılmış Çerçeve Mi?
Kitabı hazırlayan Emir Ali Türkmen’in yaklaşımı daha akademik ve kapsayıcı görünüyor.
“Farklı hatların Mahir’e nasıl baktığını bir araya getirmek” iddiası, ilk bakışta önemli bir girişim.
Ancak burada da kritik bir sınır var:
Bu tür çalışmalar, eğer gerçek bir ideolojik ayrışmayı ortaya koymak yerine her şeyi “çoğulculuk” başlığı altında eşitlemeye başlarsa, ortaya bir tartışma değil, bir nötralizasyon çıkar.
Yani herkes konuşur ama kimse gerçekten hesaplaşmaz.
Bu da Mahir’i yeniden üretmez; tam tersine etkisizleştirir.
Asıl Kırılma: Mahir’in Hattı Mı, Bugünün Siyaseti Mi?
Bugünkü tartışmanın merkezinde aslında şu var:
- Mahir Çayan’ın temsil ettiği kopuşçu, çatışmalı, devleti karşısına alan çizgi
- Bugünün daha uzlaşmacı, yeniden tanımlanmış siyasal hatları
Bu iki çizgi arasındaki fark kapatılmadan “devamlılık” iddiası kurulamaz.
Kurulursa ne olur?
Mahir bir tarihsel figür olmaktan çıkar, bugünün siyasetinin süsüne dönüşür.
Tehlike: Mahir’in “Sol Pop”Laştırılması
Bugün yaşanan şeyin en net tanımı şu olabilir:
Mahir Çayan’ın politik içeriğinden arındırılarak simgesel bir figüre dönüştürülmesi.
Che’nin başına gelenin bir benzeri.
Poster var, referans var, isim var…
Ama içerik yok.
Bu durum yalnızca bir “yanlış okuma” değil, aynı zamanda bir politik işlevlendirme biçimi.
Sonuç: Mesele Mahir Değil, Bugün Kim Nerede Duruyor?
Artık şu netleşmeli:
- Müftüoğlu’nun çıkışı bir gecikmiş hesaplaşma mı, yoksa konum alma mı?
- Kürkçü ve temsil ettiği hat, bir tarihsel süreklilik mi kuruyor, yoksa geriye doğru bir siyasal bağ mı inşa ediyor?
- Yeni çalışmalar gerçekten tartışma mı açıyor, yoksa farklılıkları yumuşatarak etkisiz mi hale getiriyor?
Ve en önemlisi:
Mahir Çayan bugün gerçekten tartışılıyor mu, yoksa sadece kullanılıyor mu?
Çünkü cevap acı olabilir:
Bugün birçok kesim Mahir’i anlamaya değil,
Mahir üzerinden kendini anlatmaya çalışıyor.
EDİTÖR NOTU
Bu yazı, Mahir Çayan ve THKP-C mirası etrafında yürüyen güncel tartışmaları farklı görüşler üzerinden ele alan bir değerlendirme/polemik metnidir. Amaç, tarihsel figürlerin güncel siyasal bağlamda nasıl yorumlandığını tartışmaya açmaktır.
