SOLMEDYA – İran devlet medyası, ABD ve İsrail’in gerçekleştirdiği saldırılarda yaşamını yitirdiği belirtilen İran İslam Cumhuriyeti’nin dini lideri Ayetullah Ali Hamaney’in yerine oğlu Mücteba Hamaney’in getirildiğini duyurdu.
Haberlere göre İran’daki en üst dini otoriteyi belirleme yetkisine sahip olan Uzmanlar Meclisi, Mücteba Hamaney’i “kararlı bir oyla” yeni dini lider olarak seçti. Meclisin açıklamasında İran halkına birlik ve dayanışma çağrısı yapılarak özellikle din adamları, akademisyenler ve üniversite çevrelerinin yeni liderlik etrafında kenetlenmesi istendi.
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, kararı memnuniyetle karşıladığını belirterek bunun ulusal birliği güçlendiren önemli bir adım olduğunu söyledi. Pezeşkiyan, İran toplumunun bu süreçte ortak bir duruş sergilemesinin ülkeyi dış baskılara karşı daha dirençli kılacağını ifade etti.
İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf da Uzmanlar Meclisi’nin kararını “doğru ve yerinde” olarak değerlendirdi. Galibaf, Mücteba Hamaney’e bağlılığın İran halkı için hem dini hem de ulusal bir sorumluluk olduğunu söyledi.
İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Sekreteri Ali Laricani ise toplumun yeni lider etrafında birleşmesi gerektiğini vurguladı ve kararın açık bir iradeyi yansıttığını dile getirdi.
Öte yandan İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun yayımladığı açıklamada, Mücteba Hamaney’e “ömür boyu sadakat ve bağlılık” mesajı verildi. Açıklamada İran’daki siyasi sistemin kişilere bağlı olmadığı savunularak İslam Cumhuriyeti’nin yoluna devam edeceği vurgulandı.
Bölgedeki bazı Şii örgütler de yeni lideri tebrik etti. Yemen’deki Husiler yaptıkları açıklamada Mücteba Hamaney’in seçilmesini “İslam devrimi için yeni bir başarı” olarak nitelendirdi. Irak merkezli Kataib Hizbullah ise yeni liderin zor bir dönemde ülkeyi yönetebilecek kapasiteye sahip olduğunu belirtti.
Mücteba Hamaney Kimdir?
1969 yılında Meşhed’de doğan Mücteba Hamaney, İran’daki dini ve siyasi yapı içinde uzun süredir etkili olduğu iddia edilen ancak kamuoyunda görece düşük profilli bir isim olarak biliniyor. Tahran ve Kum kentlerinde dini eğitim alan Mücteba Hamaney’in İran Devrim Muhafızları ile yakın ilişkiler kurduğu ve İran-Irak Savaşı döneminde görev aldığı ifade ediliyor.
ABD yönetimi 2019 yılında yayımladığı bir kararname ile Mücteba Hamaney’i yaptırım listesine almış ve bazı yetkileri fiilen devraldığı iddialarını gündeme getirmişti.
Ancak İran Anayasası’nda dini liderin yüksek dini otoriteye sahip bir din adamı olması gerektiği belirtilirken, Mücteba Hamaney’in henüz “Ayetullah” seviyesinde olmaması ve baba-oğul şeklinde bir liderlik geçişinin İran devriminin monarşi karşıtı karakteriyle çelişebileceği yönündeki tartışmalar da sürüyor.
Trump’tan Açıklama
ABD Başkanı Donald Trump, İran’daki yeni liderin uzun süre görevde kalamayacağını öne sürdü. ABC News’e konuşan Trump, “Bizim onayımız olmadan uzun süre görevde kalamaz” ifadelerini kullandı.
Trump ayrıca İran’da ülkeyi savaşa sürüklemeyecek bir lider görmek istediklerini söyledi.
İran’da dini liderlik makamının baba-oğul ilişkisi üzerinden devredilmesi ihtimali, ülkenin siyasal sisteminin doğası açısından önemli tartışmaları beraberinde getiriyor. 1979 Devrimi monarşiye karşı bir halk hareketi olarak ortaya çıkmıştı. Bugün yaşanan gelişmeler ise İran’da güç yapısının ne ölçüde kurumsal, ne ölçüde ailevi ve askeri ilişkiler etrafında şekillendiği sorusunu yeniden gündeme taşıyor. Bu durum yalnızca İran’ın iç siyasetini değil, bölgedeki jeopolitik dengeleri ve savaş riskini de doğrudan etkileyebilecek bir politik krizin işareti olarak değerlendiriliyor.
