– ABD Başkanı Donald Trump, NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi’nin ardından yaptığı kapsamlı açıklamalarda Türkiye-ABD ilişkileri, F-35 savaş uçakları, NATO’nun yeni savunma hedefleri ve Orta Doğu’daki gelişmelere ilişkin önemli değerlendirmelerde bulundu.
Türkiye ile ilişkilerin önceki döneme göre yeniden güçlendiğini ifade eden Trump, Ankara’nın NATO içerisindeki stratejik konumuna dikkat çekti. Türkiye’nin askeri kapasitesi bakımından NATO’nun en güçlü ikinci ülkesi olduğunu söyleyen Trump, “Türkiye çok iyi bir müttefik. Türkiye ile çok güçlü ilişkilerimiz var.” ifadelerini kullandı.
F-35 konusunda net karar yok
Türkiye’nin uzun süredir gündeminde bulunan F-35 savaş uçaklarına ilişkin soruyu da yanıtlayan Trump, henüz kesin bir karar vermediğini belirtti. Dünyanın birçok ülkesinin F-35 programına dahil olmak istediğini söyleyen Trump, hangi ülkelere satış yapılacağı konusunda değerlendirmelerin sürdüğünü ifade etti.
Bu açıklama, Türkiye’nin yeniden F-35 programına dahil edilip edilmeyeceğine ilişkin tartışmaları da yeniden gündeme taşıdı.
NATO’da yüzde 5 savunma harcaması hedefi
Trump, NATO ülkelerinin savunma harcamalarını artırma konusunda önemli bir aşamaya gelindiğini belirterek tüm müttefiklerin gayrisafi yurt içi hasılalarının yüzde 5’ini savunmaya ayırmaları gerektiğini savundu.
Savunma sanayisinde üretim kapasitesini hızla artırdıklarını dile getiren Trump, teslimat sürelerini yıllardan haftalara indirmeyi hedeflediklerini söyledi. Lockheed Martin, Boeing ve diğer Amerikan savunma şirketlerinin yeni yatırımlarla üretimlerini büyüttüğünü belirten Trump, küresel talebin büyük bölümünün ABD yapımı savunma sistemlerine yöneldiğini ileri sürdü.
İran açıklamaları yine tartışma yarattı
Trump, İran’a yönelik askeri operasyonların başarılı olduğunu savunarak, Tahran yönetiminin nükleer silah elde etmesine izin vermeyeceklerini söyledi. İran’ın askeri kapasitesinin büyük ölçüde etkisiz hale getirildiğini öne süren Trump, operasyonların bölgesel dengeler açısından önemli sonuçlar doğurduğunu iddia etti.
Buna karşın uluslararası gözlemciler ve bağımsız uzmanlar, İran’ın askeri ve nükleer kapasitesine ilişkin değerlendirmelerin resmi açıklamalarla sınırlı kalmaması gerektiğine dikkat çekiyor.
Türkiye vurgusu dikkat çekti
Trump’ın açıklamalarında en dikkat çeken başlıklardan biri ise Türkiye’ye yönelik olumlu mesajlar oldu. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile ilişkilerinin güçlü olduğunu ifade eden Trump, Türkiye’nin bölgesel güvenlik açısından önemli bir NATO müttefiki olduğunu yineledi.
Ancak F-35 konusunda kesin bir taahhütte bulunmaması, Ankara-Washington hattındaki savunma diplomasisinin önümüzdeki dönemde de müzakerelerle şekilleneceğine işaret ediyor.
Editörün Notu
Trump’ın F-35 konusunda “henüz karar vermedim” açıklaması, Türkiye açısından yeni bir gelişmeden çok mevcut belirsizliğin sürdüğünü gösteriyor. Washington yönetiminin bu konuda atacağı adımlar; Türkiye’nin savunma politikası, NATO içindeki dengeler ve ABD Kongresi’nin olası tutumu çerçevesinde şekillenecek. Açıklamalarda yer alan İran operasyonlarına ilişkin değerlendirmeler ise Trump’ın siyasi görüşlerini yansıtmakta olup, uluslararası kamuoyunda farklı değerlendirmeler bulunuyor.
