SOLMEDYA – İran ile ABD arasında, Umman’ın arabuluculuğunda İsviçre’nin Cenevre kentinde gerçekleştirilen ikinci tur dolaylı nükleer müzakereler sona erdi. Yaklaşık 2,5 saat süren görüşmelerin ardından taraflar kamuoyuna doğrudan açıklama yapmadan Umman Büyükelçiliği rezidansından ayrıldı.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, görüşmelerin ardından İran devlet televizyonuna yaptığı açıklamada, müzakerelerde “anlaşma yoluna girildiğini” belirtti. Erakçi, tarafların muhtemel bir anlaşmanın çerçevesine ilişkin bazı ilkelerde genel mutabakata vardığını ifade ederek, “İki tarafın olası bir anlaşma metni üzerinde çalışması, metinleri karşılıklı paylaşması ve üçüncü tur için tarih belirlemesi konusunda uzlaşıldı” dedi.
Erakçi, teknik konularda daha yapıcı bir atmosfer oluştuğunu ancak metin taslağı hazırlama aşamasının daha karmaşık ve detaylı olacağını vurguladı. “Hızlı bir anlaşma anlamına gelmiyor ancak önümüzde net bir yol var” değerlendirmesinde bulundu.
ABD tarafında ise Başkan Yardımcısı JD Vance, Fox News’e yaptığı açıklamada diplomasinin öncelikli tercih olduğunu, ancak İran’ın nükleer silah edinmesine izin vermeyeceklerini söyledi. Vance, “Başkan Trump diplomasiyi tercih eder ancak tüm seçenekler masada” ifadelerini kullandı.
Cenevre’deki görüşmelerde İran heyetine Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi başkanlık ederken, ABD tarafını Başkan Donald Trump’ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff temsil etti. ABD heyetinde Jared Kushner da yer aldı. Görüşmeler Umman Dışişleri Bakanı Bedr bin Hamed el-Busaidi’nin koordinasyonunda yürütüldü.
Müzakerelerin temel anlaşmazlık başlıkları arasında İran’ın uranyum zenginleştirme faaliyetleri ve yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stokunun ülke dışına çıkarılması yer alıyor. İran, nükleer programını sınırlamalar çerçevesinde sürdürme karşılığında yaptırımların kaldırılmasını isterken, ABD uranyum zenginleştirmenin tamamen durdurulmasını talep ediyor.
ABD ayrıca İran’ın füze programı ve bölgedeki silahlı gruplara verdiği desteğin de müzakere gündemine alınmasını isterken, Tahran yönetimi nükleer program dışındaki başlıkları görüşmeyeceğini belirtiyor.
Haziran 2025’te İsrail ve ABD’nin İran’a yönelik saldırıları sonrası kesintiye uğrayan diplomatik süreç, Umman’ın girişimleriyle yeniden başlatılmıştı. Maskat’ta yapılan ilk turun ardından taraflar görüşmeleri Cenevre’ye taşımıştı.
Müzakereler sürerken ABD’nin bölgeye askeri yığınağı devam ederken, İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun Hürmüz Boğazı’nda başlattığı tatbikat da dikkat çekiyor. Diplomasi ile askeri gerilim arasındaki hassas denge, sürecin seyrini belirleyecek temel unsurlar arasında görülüyor.
