– DESAM Yönetim Kurulu Başkanı Gürkan Avcı, yaptığı açıklamada Millî Eğitim Bakanlığı, Yükseköğretim Kurulu (YÖK) ve Cumhurbaşkanlığı Eğitim Politikaları Kurulu’na tarih eğitiminin yeniden yapılandırılması çağrısı yaptı.
Avcı, mevcut tarih müfredatının öğrencilerin tarihsel düşünme ve sorgulama becerilerini yeterince geliştirmediğini savunarak, özellikle “T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük” ders kitaplarının bilimsel tarih yazımının ve modern pedagojinin gerekleri doğrultusunda yeniden düzenlenmesi gerektiğini belirtti.
“Tarih öğretmek başka, tek bir yorumu hakikat olarak öğretmek başka”
Türkiye Cumhuriyeti’nin kendi tarihini çocuklarına öğretmesinin doğal ve gerekli olduğunu ifade eden Avcı, ancak bunun tek bir tarih yorumunun tartışılmaz gerçek olarak aktarılması anlamına gelmemesi gerektiğini söyledi.
Avcı, tarih derslerinin öğrencilere yalnızca “ne olduğunu” değil, “Bunu nereden biliyoruz?” sorusunu da sordurması gerektiğini vurguladı.
Açıklamasında “Resmî tarih” ile “karşı tarih” anlatılarının da sınıfta tek başına dayatılmaması gerektiğini belirten Avcı, Mustafa Kemal Atatürk, İsmet İnönü, II. Abdülhamid, Vahdettin, İttihat ve Terakki, Millî Mücadele ve Cumhuriyet döneminin farklı aktörleriyle birlikte ve tarihsel bağlamları içinde ele alınmasını istedi.
Avcı, tarih eğitiminin herhangi bir kişiyi kutsallaştırmadan veya şeytanlaştırmadan; belgeler, farklı kaynaklar ve tarihçilerin değerlendirmeleri üzerinden yürütülmesi gerektiğini ifade etti.
“Tarih kitabı ne düşüneceğini değil, nasıl düşüneceğini öğretmeli”
Günümüzde öğrencilerin aynı tarihsel olayla ilgili ders kitabında, akademik çalışmalarda, arşiv belgelerinde ve sosyal medyada birbirinden farklı anlatımlarla karşılaştığını belirten Avcı, bu nedenle öğrencilere kaynak okuryazarlığı kazandırılması gerektiğini söyledi.
Tarih derslerinde birincil kaynak ile hatırat arasındaki farkın, belgelerin güvenilirliğinin, propaganda ile tarihsel kayıt arasındaki ayrımın ve farklı kaynakların neden farklı anlatımlar ortaya koyabileceğinin öğretilmesi gerektiğini belirten Avcı, öğrencilerin hazır cevapları ezberlemek yerine kanıtları değerlendirmeye yönlendirilmesini istedi.
“Tarih yalnızca Türkiye’den ibaret değil”
Türkiye’nin yakın tarihinin dünya ve bölge tarihinden kopuk biçimde öğretilemeyeceğini savunan Avcı, Birinci Dünya Savaşı sonrasında Ortadoğu, Balkanlar, Kafkasya ve Avrupa’da yaşanan gelişmelerin Türkiye’deki dönüşümlerle birlikte değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.
Çok partili hayata geçiş, darbeler, anayasal değişimler, siyasal hareketler, ekonomik ve toplumsal dönüşümlerin de Cumhuriyet tarihinin bütünlüğü içinde ele alınması gerektiğini ifade eden Avcı, tarihsel olayların tek bir nedene indirgenemeyeceğini belirtti.
“Büyük kahramanlıklar kadar büyük hatalar da öğretilmeli”
Tarih eğitiminde “hata kültürünün” de bulunması gerektiğini belirten Avcı, devletlerin, hükümetlerin, orduların ve siyasetçilerin hata yapabileceğini; geçmişteki yanlışların konuşulmasının devlete veya millete düşmanlık anlamına gelmediğini söyledi.
Avcı, Türkiye’nin geçmişte yaptığı hatalarla yüzleşebilmesinin toplumsal özgüvenin göstergesi olduğunu savunarak, tarih kitaplarında başarısızlıkların, yanlış kararların, siyasal çatışmaların ve toplumsal travmaların da belgeleriyle incelenmesi gerektiğini ifade etti.
DESAM’dan 10 maddelik reform önerisi
DESAM, tarih eğitiminin yeniden yapılandırılması için Millî Eğitim Bakanlığı’na 10 maddelik öneri sundu.
Öneriler arasında tarih ve “T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük” ders kitaplarının bağımsız ve çoğulcu bilim kurullarınca yeniden incelenmesi, tarihsel olaylarda birden fazla birincil ve ikincil kaynağa yer verilmesi, kaynakça ve dipnot sisteminin güçlendirilmesi ve tartışmalı konularda farklı tarihçi görüşlerinin aktarılması bulunuyor.
Ayrıca öğrencilerin belge, fotoğraf, harita, gazete, hatırat ve arşiv metinlerini analiz etmeleri; Türkiye tarihinin dünya ve bölge tarihiyle karşılaştırmalı olarak işlenmesi; yakın siyasi tarihin daha kapsamlı ele alınması ve sınavlarda ezber yerine kaynak analizi ile tarihsel muhakemenin ölçülmesi öneriliyor.
DESAM ayrıca ders kitaplarının düzenli akademik denetimden geçirilmesini ve tarih öğretmenlerine tarihsel düşünme, kaynak eleştirisi, sözlü tarih, dijital arşiv kullanımı ve dezenformasyonla mücadele alanlarında eğitim verilmesini istedi.
“Çocuklarımıza hazır hükümler değil, hakikati arama cesareti verelim”
Açıklamasının sonunda Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Millî Eğitim Bakanı Yusuf Tekin, YÖK Başkanı Erol Özvar ve Eğitim Politikaları Kurulu üyelerine seslenen Avcı, tarih eğitiminin herhangi bir ideolojinin aktarım alanına dönüştürülmemesi gerektiğini söyledi.
Avcı, Atatürk, Osmanlı, Cumhuriyet, Millî Mücadele ve Türkiye’nin demokrasi tarihinin bilimsel yöntemlerle ele alınmasını isteyerek şu çağrıyı yaptı:
“Tarihi çocuklarımıza ezberletmeyin. Tarihi çocuklarımıza öğretin. Onlara hazır hükümler değil, hakikati arama cesareti verin.”
