*17 Şubat 1923 tarihinde gerçekleştirilen ‘İzmir İktisat Kongresi’nde Cumhuriyetin ilanından önce Anti Emperyalist Kurtuluş Savaşı galibi Türk Devletinin kalkınma yol haritası belirlendi.
*7-8 Şubat 2026 Viyana ‘Uluslararası Milli Ekonomi Modeli Kongresi’ yapıldı. Dayanağı Mustafa Kemal Atatürk’ün ‘Halkçı Devletçi Kalkınma Modeli’ olan ‘Milli Ekonomi Modeli’ tartışıldı. Kongreye 21 ülkeden 50 bilim insanı katıldı.
*12 Şubat’ta tarihin en büyük sınıf hareketi gerçekleşti, üç yüz milyonu aşkın işçi-köylü Hindistan’da işçi haklarını kısıtlayan yasal düzenlemelere tepki göstererek genel grev yaptılar ve hayatı durdurdular.
Bu üç tarihin buluşma noktası, Kapitalist-Emperyalist sistemin yetmezliğini yüksek sesle ifade etmeye başladığı bu günlerde Bağımsız/Ulusal kalkınma modeli arayışıdır.
Örnek Atatürk’ün Kalkınma Modeli
Atatürk’ün kalkınma modeli şu ilkeler üstüne oturtulmuştur. Planlı devletçilik / Dönemsel Kalkınma planları (1934-1938) / Karma ekonomi/İthal ikamesi/ Ulusal sanayileşme/ Tarım + sanayi dengesi/Ekonomik ve Siyasal bağımsızlık…
Viyana kongresinde katılımcılar tarafından, ‘Milli para egemenliği; Devletindoğrudan gelir dağıtım mekanizması kurması (vatandaşlık maaşı); İç talep merkezli büyüme; Kamu öncülüğünde yatırım; Dış borca bağımlılığın reddi; IMF/Neo-liberal finans sistemine alternatif arayışı; Talep yönlü büyüme; Parasal genişleme yoluyla refah artırımı ve Devlet merkezli finansman’ gibi konu başlıkları tartışıldı.
Ve yine bu tarihsel kongrede, Sosyal devletin güçlendirilmesi; Adil ve hakkaniyete uygun gelir dağılımı; kamusal ve kooperatif ekonomisi; Refah devleti ve katılımcı demokrasi; Ekonomik kalkınma, sosyal adalet, demokratik yönetişim başlıkları öne çıktı.
Ayrıca, “Milli Ekonomi ve Sosyal Kalkınma Modeli” oluştururken; Para politikası nasıl olacak; Devletin ekonomideki rolü ne olacak; Sosyal devletin kapsamı nasıl olacak; Küresel sistemle ilişki ve alternatif yeniden konumlanma nasıl olacak; Üretim modeli nasıl şekillenecek; Demokrasi ve hukukun rolü nedir, nasıl kurumsallaşacak? gibi sorulara, ayrıntılı yanıtlar arandı.
Viyana katılımcıları ve takipçileri arayış içindeler; yüz yıl önce Mustafa Kemal Atatürk’ün uyguladığı Anti Kapitalist/Anti Emperyalist Milli İktisat ve Sosyal Kalkınma modelinden esinlenerek; emperyalizmin dayatmaları karşısında alternatif direnç odakları oluşturmaya çalışmaktadırlar.
Marksist Sovyet sistemi ve Atatürk dönemi Türkiye kalkınma modelinin etkilediği Viyana Kongresi sonuçlarını değerlendirecek olan gelecek yazım, ‘Türkiye için milli ekonomi/sosyal kalkınma proğramı’ olacaktır.
Cumhuriyetin kalkınma modeli, arayış içinde olan dünya devletleri ve uzmanları tarafından araştırmalarına dayanak yapılıyorken; Türkiye’de üstü kapatılmaya çalışılıyor. Bu konuyu tartışmaya açarak, üniversitelerin, ekonomistlerin, sendikaların, sivil toplum kuruluşlarının gündemine taşımaya çalışacağım.
