Batrakov, Kalinka Ve Kalpaklı Atatürk…

Bu yıl Dinamo Moskova’dan Galatasaray’a transfer edilen çocuk yüzlü futbolcu Batrakov, kısa zamanda taraftarın gönlünü fethetti. Hele de kritik maçlarda attığı gollerden sonra daha çok sevildi; onun gollerinin arkasından çalınan Kalinka da hem eğlendirdi bizleri, hem de bir ömür yaşadıklarımızı gözümüzün önünden geçirmeye çağırdı.
Batrakov’un büyük annesinin annesi, Sovyet gençlik örgütü Komsomol görevlisiymiş meğer, yakınlarından birçoğu da Alman faşizmine karşı savaşırken can veren Sovyet subayları arasında imiş.
Sovyetlerle Türkiye ve Cumhuriyet kurucusu Mustafa Kemal Atatürk arasındaki ilişkiler, bir zamanlar emperyalizmle işbirliği yaptıkları unutturulmaya çalışılan saltanat ve hilafet yanlılarının, onlara anlaşılmaz bir gönül bağı bulunan bürokrasideki isimlerin ve bazı devlet görevlilerinin karın ağrısı olmuştur. Kurtuluş Savaşı yıllarında Mustafa Kemal Paşa ve Kuvayımilliye güçlerini “Bolşevik” olmakla suçlayarak halkın gözünden düşürmeye çalışan işbirlikçiler ve onların bugünlere uzanan Cumhuriyet karşıtı yandaşları, devrimcilerin, solcuların Kuvayımilliye’den yana duruşunu karşı büyük bir tepki gösterirler. Onlar için makbul olan sol, Cumhuriyet’le ve Atatürk’le sorunları olmuş, FETÖ ve cemaat-tarikat ileri gelenleriyle işbirliği yaparak 12 Eylül 2012 referandumunda, “yetmez ama evet” diyen o ikiyüzlü “liberal” geçinen soldur.

12 Eylül 1980 darbesi öncesi gecenin saat 02’sinde, 03’ünde, arama bahanesiyle eve paldır kültür girip bizi rahatsız etmeye çalışan, annemin “ne olur ayakkabılarınızı çıkarın” demesine karşı bazılarının bu uyarıyı da dinlemediği, bir kısmının o zaman genel cerrahi asistanı olan bana bakışlarındaki düşmanca, saldırganca bakışları hiç unutamadığım sivil polis ekipleri, evimizin salonundaki kalpaklı Atatürk görüntüsünün işlendiği halıya kafayı takarlar, “kaldırın bu halıyı” diye ultimatom vermeye kalkarlardı. O halı, 1969 TÖS Boykotu’ndan sonra açığa alınıp işsiz ve beş parasız kalmış, babamın büyük desteğini kendi ağzından duyduğum Gönen Köy Enstitüsü mezunu öğretmen, babamın dostu Ahmet Aksakal tarafından ördürülmüştü. Bugün de onun ördürdüğü, İsmail Hakkı Tonguç’un babama yazdığı mektubu da işleyen, milyonlarca düğümle örülmüş ipek bir halı, Ardahan’da Dursun Akçam Kültürevi duvarında asılıdır.
Kurtuluş Savaşını, Sovyetlerin büyük desteği ile kazandık biz… Biz, İngilizlere ölümüne karşı durarak Çanakkale Boğazı’nı kapattık, onların Çarlık Rusyası’na yardıma gitmesine engel olduk, Ekim Devrimi’ni kolaylaştırdık; Sovyetler de Kurtuluş Savaşı’nda büyük askeri yardım ve parasal destek ile arkamızda oldular. Kurtuluş Savaşı’nda kar altında bebelerini ve taşıdığı top mermilerini korurken kendisi donmaya varmış kahraman analarımızın kağnılarla Anadolu’ya taşıdıkları silahların çoğu Trabzon limanına inmiş, oradan İnebolu’ya geçmiş Sovyet silahları idi.
Atatürk’ün bilgisi içinde yapılan ve 8 Ağustos 1928 tarihinde açılan Taksim Atatürk Anıtı’nda Mustafa Kemal, Fevzi Çakmak ve İsmet İnönü’nün yanında Sovyet mareşalleri Mikhail Frunze ve Klimut Voroşilov’un da heykelleri vardır.

Cumhuriyetin erken yıllarına tanıklık etmiş toplumbilimci hocamız Niyazi Berkes, Cumhuriyet’in yalnızca Sovyetler Birliği ve Afganistan tarafından resmen tanındığı ve Ankara’da yalnız onların elçiliklerinin bulunduğu onuncu yıl kutlamalarını şöyle anlatır: 10. Yıl kutlamalarının yapıldığı üç yer olan Ankara Palas ve Orduevi’ne giremeyen halk Ankara Halkevi’ni doldurmuştur.
“Asıl büyük olay, gece yarısından sonra idi. Gazi ilk iki yere gittikten sonra Halkevi’ne de geldi. Yanında Moskova’dan özel olarak gelen iki Sovyet mareşali vardı. Biri, bir süre sonra Sovyetler Birliği’nin Cumhurbaşkanı olan Voloşinof, diğeri o zamanki Sovyet ordusunun pala bıyıkları ile dikkati çeken komutanı Mareşal Budyeni. O zaman Batı Avrupa devletlerinin hiçbirinin Ankara’da elçilik binası yoktu. (…) Gazi’nin bu iki yabancı devlet mareşali ile gelişi halkı şiddetli bir heyecan içine düşürdü. Halk, onu görmek için birbirini eziyordu. Bir ara onun bunalır gibi eli ile üstüne doğru yaklaşan halka biraz nefes almasına olanak vermeleri ile işaret ettiğini gördüm. Fakat o da heyecanlıydı. Halkı arasında kalan o da bir ara yabancı mareşalları kollarından çekerek ortaya çıktı. Boşaltılan meydanda onlarla birlikte bir ara kazaska, bir ara zeybek havaları ile oynadıklarını görenler çıldıracak gibi olmuşlardı. Hepimiz kalabalık ve heyecandan boğulacak gibiydik.” (N. Berkes, Unutulan Yıllar, s 100)

O Sovyetler, Sakarya Savaşı kaybedilecek olsa, Kuvayımilliye güçlerine yardım için Anadolu’ya asker çıkarmaya hazırlanan bir politika güdüyordu.
Sonraki yıllarda sosyalizmin kitabında olmayan bir “parti diktatoryası”nın ezip geçtiği, o düşünceye çok zarar verdiği, Lenin’in mücadele arkadaşları da içinde olmak üzere birçoğunu kurşuna dizdiği, bir baskı ve saldırganlık örgütüne dönüştürdüğü Sovyetler, II. Dünya Savaşı bitiminde girdikleri Berlin Wilhelmstrase’deki Alman Dışişleri Bakanlığı binasında ele geçirilen belgelerden İnönü yönetimindeki Türkiye iktidarının Almanlarla gizli bir işbirliğin girmeye, Kafkasya ve Kırım’da Almanlara destek için Müslüman alayları kurmaya hazırlandığını öğrenince, Türkiye’ye karşı politikalarında önemli değişiklikler yaptılar. O çok acılar yaşanmış Ahıska sürgün ve kırımının arkasında böyle bir gerçek de vardır.
Deniz Gezmişlerin Atatürk resimlerini ve Türk bayraklarını taşıyarak Samsun’a yaptıkları yürüyüşteki “Tam Bağımsızlık” ruhu, Türk solunun o yıllarda Atatürk’e ve Kurtuluş Savaşı’na bakışının da ruhudur. Sonraki yıllarda solda yaşanan karmaşa ve gizli servis provakasyonları, kimi sol geçinenleri emperyalist ABD’nin Türkiye ve Orta Doğu politikalarıyla işbirliğine kadar sürükledi.
Bu konu, üzerinde konuşmayı çok sevdiğim ve bence çok önemli bir konudur.
Selam olsun Batrakov’a, Kalinka’ya ve kalpaklı Mustafa Kemal Atatürk’e…
Gününüz aydın olsun.

12 Kasım 2026, Alper Akçam