Öyle olduk ama…Herkesin söyleyecek bir sözü, savunacak bir düşüncesi, karşı koyacak sözcük dağarcığı var.
Öyle olduk ama…Herkesin söyleyecek bir sözü, savunacak bir düşüncesi, karşı koyacak sözcük dağarcığı var. Sosyal medya hesaplarından televizyon ekranlarına, aile sofralarından sokak tartışmalarına dek herkes konuşuyor. Ancak bütün bu seslerin arasında giderek yiten çok önemli bir şey var: Dinlemek! Artık karşımızdakini anlamak için değil, ona yanıt vermek için dinliyoruz. Farklı düşüncelere hoşgörü göstermek yerine hemen yargılıyor, anlamaya çalışmak yerine çamur atmayı yeğliyoruz…
Aynı sofrada oturan aile bireyleri bile göz göze gelmek yerine telefonlarının ekranında yaşamı arıyor… Oysa insanı insan yapan yalnızca konuşabilmesi midir? Yoksa karşısındakinin sesine, sözüne, duygusuna kulak verebilmesi de değil midir? Belki de bugün yaşadığımız toplumsal uzaklaşmanın temelinde, birbirimizi duymamıza karşın dinleme istencini yitirmiş olmakdeğil midir? Peki, ne zaman unuttuk birbirimizi anlamanın değerini, duygudaşlık kurabilmeyi?
***
Bunun yalnızca aile ilişkilerimizle sınırlı olmadığının bilincindeyiz… Toplum olarak birbirimize karşı giderek daha dayanılmaz, daha öfkeli, daha birbirini bilmez duruma geliyoruz. Birinin düşüncesi bizimkinden farklıysa önce dinlemek yerine savunmaya geçiyoruz. Aynı düşüncede olmadığımız insanı anlamaya çalışmak şöyle dursun, çoğu zaman onu ötekileştiriyoruz. Toplumsal çürüme denilen olgu da bu değil mi?
Oysa farklılıklar, toplumsal yaşamın varsıllığını oluştururlar… Herkesin aynı düşündüğü, aynı konuştuğu, aynı tepkiyi verdiği bir toplumda gelişmekten, değişmekten söz etmek olası mı? Demokrasinin temelinde de farklı düşüncelere saygı duymak, karşılıklı konuşabilmek, söylenenleri anlamak, gerektiğinde eleştiriye açık olmak değil midir? Ne yazık ki eleştiriyi / farklılığı düşmanlık nedeni, susmayı ise benimseyiş olarak algılayan bir anlayış giderek güçleniyor. Böyle olunca da ortak akıl yerini kişisel çıkarlara, sağduyu yerini öfkeye bırakıyor. Sokaklar şiddetin, yalanın, birbirini çekemez duruma gelmenin odağına dönüşüyor!
***
Yitirdiğimiz bu anlayış ortamı, toplumsal dokuyu her geçen gün biraz daha aşındırıyor. Birbirinin yüzüne bakmaktan kaçınan, farklı bir söze katlanamayan bireylerin geleceği nasıl olur, düşünsenize… Duygudaşlık kalmaz, toplumsal erinç sona erer, ortak düşler kurmak olanaksızlaşır…Sözün gücü yerini kaba güce bırakır, düşünsel tartışmaların yerini aşağılama alır, bundan da bütün bir toplum yaralanır. İletişimsizlik, insanları kendi kabuklarına iter, yalnızca kendi doğrularının arkasına sığınmaya zorlar. Karşısındakini düşman gibi gören bu sığ yaklaşım, ortak yaşama anlayışını baltalamaktan başka bir işe yaramaz…
Sorunları konuşarak çözmek yerine suskunluğun ya da öfkenin gölgesine sığınmakla; hoşgörüyü bütünüyle yok ediyoruz… Toplumcu gerçekçi yapıtlara baktığımızda, toplumsal sorunların, eşitsizliklerin, insan ilişkilerindeki çelişkilerin nasıl görünür kılındığını görürüz. Çünkü yazın sanatının önemli işlevlerinden biri de insanı, toplumu kendisiyle yüzleştirmektir. Peki, ne ara kendi sesinden başkasına sağır, kendi düşüncesinden başkasına kapalı duruma geldik? Bu acı gidişi durdurmak, bozulmayı önlemek için bir yerlerden başlamak, birlikte yaşamanın varsıllığını yeniden kavramak gerekmiyor mu?
***
Çözüm, bu gerginliği sürdürerek bulunamaz! Çözüm yeniden insan olmayı, içtenlikle dinlemeyi anımsamaktır… Gürültünün egemen olduğu yerde bilgelik barınamaz. Karşımızdakinin sözünü kesmeden, onu incitmeden dinlemek hiçbir zaman güçsüzlük sayılmaz. Tersine bu tutum; özsaygının, olgunluğun, düşünsel derinliğin en açık göstergesidir. İletişim, salt ses çıkarmak ya da kendi doğrularını başkalarına dayatmak anlamına gelmez. Gerçek iletişim; duygularda buluşabilmek, başkasının acısını, sevincini, kaygısını yüreğinde duyumsayabilmektir.
Belki de kurtuluşumuz, kendi sesimizden biraz olsun uzaklaşıp başkalarının çığlığına kulak vermekten geçiyordur; kim bilir? Yarınlarımızı aydınlatacak en büyük umut, birbirimizi gerçekten anlamaktan, susarak değil yürekten dinlemekten doğacaktır. Unutmayalım; yurttaşın içinden çıkılmaz duruma gelen geçim sıkıntısı, sokakların, çalışma alanlarının giderek güvensizleşmesi, siyasetçilerin emekçileri kendi yazgılarına terk edişi, bir avuç doymazın ölçüsüz şatafatı… Bütün bunlar birbirinden bağımsız sorunlar değildir. İnsanların birbirini anlamaktan uzaklaştığı, ortak sorunlar karşısında birlikte ses yükseltemediği bir ortamda, siyasal sorumluluk taşıyanların da hesap verme yükümlülüğü azalır! Toplumsal dağınıklık, sorunların üzerini örtmenin, sorumlulukları savsaklamanın kolaylaştırıcı bir aracına dönüşüyor. Çünkü birbirine kulak vermeyen bir toplum, ortak sorunlarına da üstesinden gelemez… 091126
