Ortadoğu’da yeniden yükselen savaş atmosferi, büyük güçlerin bölge halklarını nasıl kendi stratejik hesaplarının parçası haline getirdiğini bir kez daha gözler önüne seriyor. ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a karşı olası operasyonlarda Kürt gruplara yönelik “Bunu yapmak istemelerinin harika olduğunu düşünüyorum” sözleri, Washington’un eski bir yöntemini yeniden devreye soktuğunu gösteriyor: yerel güçleri kullanarak bölgesel savaş yürütmek.
Trump’ın sözleri sadece diplomatik bir mesaj değil; aynı zamanda Ortadoğu’nun son on yılda defalarca gördüğü bir politikanın açık ifadesi. ABD emperyalizmi bölgedeki askeri hedeflerine ulaşmak için sık sık yerel güçlerle geçici ittifaklar kuruyor, ancak çıkar dengesi değiştiğinde bu güçleri sahada yalnız bırakmaktan çekinmiyor.
Suriye’de yaşananlar unutulmadı
Bu politikanın en çarpıcı örneklerinden biri Suriye’de yaşandı. IŞİD’e karşı savaş sürecinde ABD, Suriye’de YPG öncülüğündeki güçlere yoğun askeri ve lojistik destek verdi. Bu destek sayesinde Kürt güçleri sahada önemli bir askeri güç haline geldi ve Washington tarafından “en güvenilir müttefiklerden biri” olarak tanımlandı.
Ancak 2019 yılında Trump yönetimi ani bir kararla ABD askerlerini Suriye’nin kuzeyinden çekti. Bu kararın ardından Türkiye’nin askeri operasyon başlatmasıyla birlikte Kürt güçleri ciddi bir güvenlik boşluğu ile karşı karşıya kaldı. ABD’nin geri çekilmesi bölgedeki dengeleri kökten değiştirdi.
Trump o günlerde yaptığı açıklamalarda, “Kürtlere zaten çok para ve silah verdik” diyerek ABD’nin bölgedeki sorumluluğunun bittiğini savunmuştu. Bu sözler, Washington’un müttefiklerini çıkarları doğrultusunda kolayca terk edebileceğini açık biçimde ortaya koydu.
Suriye deneyimi, Ortadoğu’daki Kürt hareketleri için tarihi bir ders olarak hafızalara kazındı.
İran sahnesinde yeni bir oyun
Bugün İran çevresinde yükselen askeri gerilim, benzer bir senaryonun yeniden kurulabileceği endişesini doğuruyor. ABD yönetimi İran’a karşı askeri ve siyasi baskıyı artırırken, Kürt grupların adı yeniden operasyon planlarının parçası olarak anılmaya başladı.
Trump’ın açıklamaları, Washington’un İran’a karşı vekalet savaşları yürütme ihtimalini güçlendiriyor. Bu strateji, doğrudan büyük çaplı kara savaşına girmeden yerel güçleri kullanarak rakip ülkeyi zayıflatmayı amaçlıyor.
Ancak bu yaklaşımın en ağır bedelini çoğu zaman sahadaki yerel güçler ve bölge halkları ödüyor.
Kürt hareketleri nasıl bir yol izleyecek?
Bugün İranlı Kürt siyasi hareketlerinin önünde kritik bir tarihsel soru duruyor. Suriye’de yaşananlar ortadayken, ABD ile kurulacak askeri ilişkilerin nasıl bir sonuç doğuracağı ciddi biçimde tartışılıyor.
Washington’un Ortadoğu politikasına bakıldığında, Kürt hareketlerinin birçok kez büyük güçlerin jeopolitik hesaplarının parçası haline getirildiği görülüyor. Bu ilişkiler kısa vadede askeri kazanımlar sağlasa da uzun vadede kalıcı bir siyasal çözüm üretmedi.
Bu nedenle İranlı Kürt siyasi hareketlerinin önünde iki farklı yol olduğu söylenebilir:
- Ya büyük güçlerin bölgesel hesaplarında bir araç haline gelmek
- Ya da kendi siyasal geleceklerini bağımsız ve bölgesel dengeleri gözeten bir stratejiyle kurmaya çalışmak
Emperyalizm ve Ortadoğu’nun kırılgan dengesi
Ortadoğu’daki savaşlar yalnızca yerel çatışmaların sonucu değil. Enerji kaynakları, ticaret yolları ve jeopolitik rekabet, küresel güçlerin bölgeye müdahalesini sürekli hale getiriyor.
ABD’nin İran’a karşı yürüttüğü strateji de bu büyük jeopolitik hesapların bir parçası. Ancak bu stratejinin sahadaki yansımaları çoğu zaman bölge halkları için daha fazla savaş, daha fazla istikrarsızlık ve daha derin toplumsal kırılmalar anlamına geliyor.
Trump’ın son açıklamaları, Ortadoğu’da eski bir soruyu yeniden gündeme getiriyor:
Kürt hareketleri ABD’nin jeopolitik oyunlarının parçası mı olacak, yoksa Suriye’de yaşananlardan ders çıkararak farklı bir yol mu seçecek?
Bölgenin geleceğini belirleyecek sorulardan biri de tam olarak bu.
EDİTÖR NOTU – SOLMEDYA
Ortadoğu’da büyük güçlerin yürüttüğü vekalet savaşları, bölgedeki halkları ve siyasal hareketleri ağır bir tarihsel ikilemin içine sürüklüyor. Emperyal müdahaleler çoğu zaman demokrasi ve özgürlük söylemleriyle meşrulaştırılsa da sonuçları çoğu zaman yıkım, göç ve siyasi parçalanma oluyor. Bu nedenle bölgedeki siyasal hareketlerin dış güçlerin askeri stratejileriyle kurdukları ilişkiler, yalnızca askeri değil aynı zamanda tarihsel ve toplumsal sonuçlar doğuran kritik bir tercih olarak değerlendiriliyor.
