Sandık kurulur, oylar sayılır, halktan yetki alınır. Ancak demokrasiyle iktidara gelenler, zamanla demokrasinin kendisini ortadan kaldırabilir. Çünkü diktatörlük bir günde kurulmaz; susuşlarla, alışılmış haksızlıklarla ve adım adım teslim alınan kurumlarla inşa edilir.
Sandık kurulur, oylar sayılır, halktan yetki alınır. Ancak demokrasiyle iktidara gelenler, zamanla demokrasinin kendisini ortadan kaldırabilir. Çünkü diktatörlük bir günde kurulmaz;
Küçük susuşlarla, alışılmış haksızlıklarla ve adım adım teslim alınan kurumlarla inşa edilir.
Diktatörler çoğu zaman darbeyle gelmez.
Tam tersine, çoğunun filizlendiği yer demokrasilerdir.
Hepsinin ortak özelliği vardır: Demokrasiyi bir amaç değil, iktidara ulaşmak ve iktidarlarını kalıcılaştırmak için bir araç olarak görürler.
Başlangıçta her şey olağan görünür. Sandıklar kurulur, oylar sayılır. Yeni lider; reformcu, çalışkan, mütevazı ve umut veren bir profil çizer. Konuşmalarında temiz siyaset, değişim ve halk için hizmet vaatleri öne çıkar. Toplumun önemli bir kesiminde, “Galiba bu kez gerçekten değişim geliyor” duygusu uyanır.
Seçimler yapılır, parlamento çalışır, gazeteler eleştiri yazar, muhalefet açıklamalar yapar. Dışarıdan bakıldığında sıradan bir iktidar değişimi yaşanmaktadır.
Hele ki bizde olduğu gibi; Yetmez Ama Evet”çi eski revizyonist oportünist ‘Sol’ tantaslı ihanet şebekesi ile de işbirliği yapılmışsa tadına doyum olmaz bir süreç yaşanır!
Oysa perde arkasında, küçük ve dikkatli hamlelerle yeni bir rejimin ilk tuğlaları dizilmektedir.
Temel yöntem hep bellidir önceden denenmişlik derede vardır:
Toplumu hem umutlandırmak hem de fark ettirmeden hizaya sokmak.
Sosyal Yardımdan Siyasal Bağımlılığa!
İlk olarak halkla bağ kurulur. Özellikle yoksul kesimlere kömür, erzak, kira ve çeşitli sosyal yardımlar ulaştırılır. Başlangıçta sosyal devletin doğal sorumluluğu gibi görünen bu uygulamalar zamanla siyasal bağımlılık aracına dönüştürülür.
Yardım kolilerinde parti logoları görünmeye başlar. Yardımların devamlılığı iktidara ve lidere bağlanır.
“Biz Olmasak Bu Yardımlar Olmaz!”
Bu anlayışla yurttaş, hakkı olan sosyal desteği devletten aldığı bir hizmet olarak değil, iktidarın kendisine sunduğu bir lütuf olarak görmeye başlar.
Aynı zamanda parti örgütleri mahalle mahalle genişletilir. İşe girmek, burs almak, kamu olanaklarından yararlanmak ve ekonomik ilişkiler kurmak için parti bağlantısı giderek önem kazanır.
Devletin kapıları partiye yakın olanlara açılır. Böylece iktidar partisiyle devlet arasındaki sınırlar silinmeye başlar.
Bu, otoriterleşmenin en önemli eşiklerinden biridir: Parti/devlet bütünleşmesi.
Sermaye, Medya ve Yargı Kontrol Altına Alınıyor!
Otoriterleşmenin bir sonraki aşamasında üç temel alan öne çıkar:
Sermaye, medya ve yargı.
İktidarla çatışmak istemeyen büyük sermaye grupları, medya kuruluşlarını satın almaya başlar.
Yönetimler değişir, gazeteciler görevden alınır, haber merkezlerinin dili dönüştürülür.
Önce lider daha fazla övülür, ardından muhalefetin her hareketi itibarsızlaştırılır. Böylece kamuoyunun algısı yavaş yavaş iktidarın istediği yönde şekillendirilir.
Yargıda da benzer bir dönüşüm yaşanır. Kritik savcı ve yargıç, savcı atamaları değiştirilir, bağımsızlığıyla bilinen İlhan CİHANER gibi isimler sistemin dışına itilir.
Yargı reformu söylemleri altında hukukun işleyişi iktidarın gereksinimlerine göre yeniden biçimlendirilir.
Böylece sermaye, medya ve yargı üzerindeki denetim güçlendikçe muhalefetin hareket alanı daralır, iktidarın hesap vermesi zorlaşır.
Yeni Varsıllar, Korku Siyaseti ve Tek Adam Düzeni!
İktidarın kalıcılaşması için ekonomik kaynakların da kontrol edilmesi gerekir.
Kamu ihaleleri, büyük projeler, kamu bankası kredileri ve devlet garantileri aracılığıyla iktidara yakın yeni bir varsınlar sınıfı oluşturulur.
Köprüler, otoyollar, enerji yatırımları, madenler, barajlar ve havaalanları gibi büyük projeler aynı şirketlerin elinde toplanır. Devletin kaynakları belirli sermaye gruplarına aktarılır.
Rusya’da Putin döneminde oligarklarla kurulan ilişkiler, Kazakistan’da Nazarbayev dönemindeki ekonomik ayrıcalık düzeni bu tür iktidar-sermaye ilişkilerinin farklı örnekleridir.
İş dünyası için giderek tek bir kural geçerli hale gelir:
Lidere yakın olmak!
Yakın olmayanlar ekonomik ve bürokratik engellerle karşılaşırken yakın duranlar ayrıcalıklardan yararlanır. Devlet, parti ve sermaye arasındaki sınırlar ortadan kalkar.
Ancak para tek başına yeterli değildir. Rejimin bir de korkuya gereksinimi vardır.
Dış güçler, iç düşmanlar, hainler, ajanlar, terör ve bizde olduğu gibi “FETÖ”cü tehditleri sürekli gündemde tutulur.
Toplum, ülkenin devamlı bir saldırı altında olduğuna inandırılır.
Muhalif gazeteciler hainlikle suçlanır, yine bizde olduğu gibi KHK’lar ile kırıma uğramış kamu çalışanları, akademisyenler hedef gösterilir, gençler ve sendikacılar kriminalize edilir. Terör yasalarının geniş yorumlanması, soruşturmalar ve tutuklamalar baskı aracına dönüşür.
Böylece muhalif olmak yalnızca siyasal bir tercih olmaktan çıkar, tehlikeli bir kimlik olarak gösterilir.
İktidarın kurduğu algı basittir:
Lider eşittir güvenlik, muhalefet eşittir tehdit.
Yoksulluk, Kutuplaşma ve Alternatifsizlik!
Zamanla başlangıçtaki refah vaatlerinin yerini ekonomik daralma, işsizlik ve yoksulluk alır.
Ancak yoksulluk aynı zamanda bağımlılığı artıran bir araca dönüşür. Yardım olmadan yaşamını sürdürmekte zorlanan yurttaş, hakkı olan desteği kaybetmemek için sessiz kalmaya yönelir.
İnsanların büyük hayaller kurması yerine;
“Hiç değilse elimizdeki mevcut durumu kaybetmeyelim” düşüncesi öne çıkarılır.
Buna bir de alternatifsizlik psikolojisi eklenir.
“Zaten kimse bir şeyi değiştiremez.”
“Kim gelirse gelsin aynı olacak.”
Bu düşünce, toplumsal umudu ve mücadele iradesini zayıflatır.
Aynı zamanda toplum keskin biçimde ikiye ayrılır:
Biz ve onlar!
İktidara destek verenler gerçek vatanseverler olarak sunulurken muhalifler hain, düşman veya dış güçlerin temsilcisi olarak gösterilir.
Sandık yaklaştığında milliyetçi ve dinî söylemler yükseltilir. İnsanların bir siyasal programa değil, kendi kimliklerini savunduğuna inanarak oy vermeleri sağlanır.
Böylece yolsuzluklar, hukuksuzluklar ve ekonomik başarısızlıklar bile düşmanlara malzeme vermemek gerekçesiyle görmezden gelinebilir.
Sandık Kalır, Demokrasi Ortadan Kaldırılır!
İşte bu aşamada sistem değişikliği, erken seçimler veya referandum gündeme gelir.
Her şey halk iradesi ambalajıyla sunulur. Mitingler yapılır, meydanlar doldurulur, ekranlar propaganda araçlarına dönüşür.
Ancak medya büyük ölçüde iktidarın kontrolündedir. Muhalefetin olanakları sınırlandırılmış, seçim koşulları iktidarın lehine şekillenmiştir. Devletin olanakları siyasal propaganda için kullanılmaktadır.
Sonuçta sandıkta alınan yetki, demokratik denetimi ortadan kaldıracak bir güce dönüştürülür.
Bütün yetkiler tek kişide toplanır. Parlamento etkisizleşir, yargı bağımsızlığını kaybeder, kamu kurumları kişisel talimatlarla yönetilmeye başlanır.
Merkez Bankası, istatistik kurumu ve yüksek yargı gibi kurumların bağımsızlığı aşınır.
Devlet, kurumsal kimliğini yitirerek bir kişinin iradesine bağlı hale gelir.
Görüntüde sandık vardır ama demokrasinin ruhu çoktan ortadan kaldırılmıştır.
Kriz, Dijital Gözetim ve Toplumun Alışması!
Otoriter rejimler yalnızca baskıyla değil, sürekli kriz üreterek de varlıklarını sürdürür.
Bazen dış tehditler, bazen terör, bazen ekonomik sıkıntılar, bazen de beka söylemi gündeme taşınır.
Çünkü krizler lider etrafında kenetlenmeyi sağlar ve özgürlüklere müdahaleyi meşrulaştırır.
“Ülke Tehlikede, Şimdi Birlik Olmalıyız!”
Bu söylemle toplum sürekli olağanüstü bir ruh haline sokulur.
21 yüzyılda bu düzenin yeni aracı ise dijital otoriterliktir.
Sosyal medya platformlarına baskı uygulanır, muhalif içerikler görünmez hale getirilir, kullanıcıların dijital hareketleri izlenir. Biz de deşifre olan “Yeliz adlı” Bot hesaplar ve trol orduları aracılığıyla muhalif görüşler hedef alınır, linç kampanyaları düzenlenir.
İsrail’deki, Çin’deki dijital sansür uygulamaları, İran ve Rusya’daki internet kısıtlamaları ve Hindistan’daki muhalif içeriklere yönelik baskılar bu yeni dönemin farklı örnekleridir.
Artık sansür yalnızca bir gazeteye el koyarak, kayyım atayarak yapılmaz. Bazen bir düşüncenin kimseye ulaşmasına izin vermeyerek gerçekleştirilir.
Ancak Otoriterliğin En Güçlü Silahı Yine Aynıdır:
Alışkanlık!
Ekonomik çöküşe, gazetecilerin tutuklanmasına, hukuksuzluklara, sansüre ve seçim tartışmalarına toplum zamanla alışır.
“Bu böyle gelmiş, böyle gider.”
“Kim gelirse gelsin ne değişecek ki?”
Bu cümleler sosyal medyada, sokaklarda, cafelerde ve otobüs duraklarında yaygınlaşmaya başladığında rejim önemli bir hedefine ulaşmıştır.
Artık insanlar yalnızca korktukları için değil, alıştıkları için susmaktadır.
Bir rejimin gerçek zaferi insanları zorla susturması değil, susturulmuşluğa alıştırmasıdır.
Otoriter Rejimin Çürümesi ve Çözülmesi!
Ancak hiçbir rejim sonsuza kadar sürmez.
Uzun süre iktidarda kalan otoriter yönetimlerde yozlaşma, kayırmacılık ve bizde olduğu gibi iktidar içi çıkar çatışmaları giderek büyür.
Sadakat piramidinin üst katmanlarında yer alanlar büyük TÖVBE FON’lu servetler edinirken halk yoksullaşır. İhaleler, komisyonlar ve ayrıcalıklar belirli çevrelerin elinde toplanır.
Toplumda şu duygu güçlenir:
“Onların hukuku başka, bizim hukukumuz başka!”
İktidar çevresindeki gruplar arasında paylaşım kavgaları başlar. Tasfiyeler, güç mücadeleleri ve intikam hesapları rejimin içindeki çatlakları büyütür.
Ekonomik kaynaklar tükendiğinde, yoksulluk derinleştiğinde ve gelecek umudu ortadan kalktığında korku ve bağımlılık da eski gücünü kaybetmeye başlar.
İnsanlar artık yalnızca yardım değil;
Hak, hukuk, adalet ve özgürlük ister.
Rejim bu noktada yeni “Terör örgütleri”, düşmanlar, yeni krizler ve yeni kutuplaşmalar yaratarak ömrünü uzatmaya çalışır.
Fakat toplumsal rıza kaybolduğunda, iktidar içi çatışmalar derinleştiğinde ve insanlar korkmamaya başladığında en güçlü görünen yönetimler bile çözülmeye başlayabilir.
Demokrasi Yalnızca Sandıktan İbaret Değildir!
Her otoriter rejim sonsuza kadar süreceğine inanır. Devletin, medyanın, yargının, sermayenin ve toplumsal algının kendi kontrolünde olduğunu gördükçe kendisini yenilmez sanır.
Oysa tarih, en güçlü görünen yapıların bile en zayıf yerlerinden dağılabildiğini gösterir.
Bir rejim sandığı ortadan kaldırarak değil, sandığı ele geçirerek kurulur. Düşman yaratarak büyür, servet ağlarıyla beslenir, krizlerle güçlenir ve alışkanlıklarla varlığını sürdürür.
Unutmayın:
Diktatörler çoğunlukla demokrasileri yıkarak değil, demokrasiyi bir araç olarak kullanarak iktidara gelirler.
Onlara ilk yetkiyi halkın oyları verir. Ancak halkın verdiği yetki, demokrasiyi ortadan kaldırma yetkisi değildir.
Otoriterlik bir günde gelmez. Bir gün uyanıldığında gitmiş de olmaz.
O, milyonlarca küçük susuşun, görmezden gelinen haksızlığın ve zamanla normalleştirilen hukuksuzluğun biriktirdiği dev bir gölgedir.
Demokrasi yalnızca yasalarla ve sandıklarla değil;
Anımsayan hafızalarla, vazgeçmeyen sorularla, özgür basınla, bağımsız yargıyla, örgütlü toplumla ve cesaretle ayakta kalabilir.
Demokrasi, yalnızca seçim günü oy kullanmak değil; Seçilenleri denetlemek, eleştirmek, hesap sormak ve gerektiğinde değiştirebilmektir.
İzleyelim mi
